29 października odbyła się II akcja „Płomień Pamięci w Szamotułach”. Uczniowie należący do szamotulskiego koła Wielkopolskiego Stowarzyszenia Pamięci Armii Krajowej odwiedzili miejsca spoczynku powstańców wielkopolskich, żołnierzy AK i osób represjonowanych przez władze komunistyczne. W roku jubileuszu 80-lecia Zespołu Szkół nr 2 im. Stanisława Staszica w Szamotułach pamięcią objęli również zmarłych dyrektorów, wicedyrektorów i nauczycieli swojej szkoły.
Porządkowanie grobów, zapalanie zniczy i przypominanie życiorysów zmarłych nadały spotkaniu szczególny charakter. Przy kolejnych mogiłach młodzież poznawała historie ludzi, których losy wiązały się z walką o niepodległość, konspiracją, doświadczeniem represji oraz pracą dla lokalnej społeczności.
Pamięć o walczących o wolną Polskę
Jedną z przypomnianych postaci był ppłk Maksymilian Ciężki (1898–1951) — szamotulanin, organizator miejscowego harcerstwa i uczestnik Powstania Wielkopolskiego. Po odzyskaniu niepodległości służył w Wojsku Polskim, zajmując się łącznością i kryptografią. Jako przełożony zespołu polskich kryptologów współtworzył warunki do sukcesu Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego, którzy złamali szyfr Enigmy. Jego życiorys łączy lokalną historię Szamotuł z wydarzeniami o światowym znaczeniu.
Uczniowie wspomnieli również ks. Henryka Szklarka-Trzcielskiego (1908–2010), kapelana wojskowego i uczestnika konspiracji. Podczas Powstania Warszawskiego, pod pseudonimem „Rogoziński”, sprawował posługę wśród walczących i rannych na Starym Mieście. Sam został ciężko ranny. Po wojnie doświadczył więzienia i represji ze strony władz komunistycznych. Pozostał wierny powołaniu, a w późniejszych latach wspierał także osoby związane z opozycją.
Kolejnym bohaterem był dr Leon Michalski (1917–2010) — pochodzący z Szamotuł żołnierz kampanii wrześniowej, członek Armii Krajowej i uczestnik Powstania Warszawskiego. Podczas walk został dwukrotnie ranny. Po wojnie ukończył medycynę i pracował jako dermatolog, przez wiele lat służąc pacjentom w Poznaniu. Zgodnie ze swoją wolą spoczął w rodzinnym grobie w Szamotułach.
Przypomniano także ks. Albina Jakubczaka (1907–1978), zaangażowanego podczas okupacji w tajne nauczanie i działalność Armii Krajowej. W Powstaniu Warszawskim pełnił posługę kapelana szpitala Zgrupowania „Gozdawy”. Po upadku powstania znalazł się w niemieckim obozie jenieckim, a po wojnie był więziony przez władze komunistyczne. Ostatnie lata życia spędził w Szamotułach.
W jubileuszowym roku — pamięć o twórcach naszej szkoły
Tegoroczna akcja miała również wymiar szkolny. Obchodzone 80-lecie Zespołu Szkół nr 2 w Szamotułach stało się okazją do przypomnienia osób, które kierowały placówką i współtworzyły tradycję szamotulskiej szkoły rolniczej. Młodzież uporządkowała ich groby i zapaliła znicze jako znak wdzięczności kolejnych pokoleń uczniów.
Bronisław Szczepański (1915–1996) kierował szkołą w latach 1954–1961. Był nauczycielem i uczestnikiem kampanii wrześniowej, walczył między innymi nad Bzurą. Podczas wojny został wywieziony z rodziną na roboty przymusowe do Niemiec. Po powrocie do Polski pracował w szkolnictwie rolniczym. W okresie jego kierowania szamotulską placówką, w 1957 roku, oddano do użytku internat. Także po zakończeniu pracy dyrektorskiej przez wiele lat pozostawał związany z nauczaniem.
Józef Koperski (1921–2013) pełnił funkcję dyrektora w latach 1962–1970. Wojna przerwała jego edukację, którą kontynuował po jej zakończeniu, podejmując studia rolnicze w Poznaniu. Pracował naukowo, a następnie zdobywał doświadczenie w rolniczym zakładzie doświadczalnym w Sielinku. Po zakończeniu kadencji dyrektorskiej nadal służył Szkole Rolniczej w Szamotułach przez wiele lat jako nauczyciel i kierownik szkolenia praktycznego. Jest jednym z najczęściej wspominanych przez absolwentów „Rolnika”.
Tadeusz Bielaczyk (1931–2006) kierował placówką w latach 1970–1981. Był absolwentem Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu, nauczycielem i organizatorem oświaty rolniczej. Jego praca przypadła na okres zmian organizacyjnych szkoły, która od 1976 roku funkcjonowała jako Zespół Szkół Rolniczych. Po przejściu na emeryturę pozostawał związany z placówką jako nauczyciel metodyk.
Młodzież oddała również hołd zmarłym wicedyrektorom szkoły:
- Bohdanowi Grabowskiemu — pełniącemu funkcję w latach 1949–1977;
- Edmundowi Ćwirlejowi — wicedyrektorowi w latach 1974–1979;
- Józefowi Kostrzyńskiemu — pełniącemu tę funkcję w latach 1974–1986;
- Markowi Rutkowskiemu — wicedyrektorowi w latach 1980–1982;
- Barbarze Zielińskiej – pełniącej tę funkcję w latach 1986-2002.
Podczas wizyty na cmentarzu młodzież miała również okazję spotkać pana Ryszarda Frąckowiaka, prezesa Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Rolnika. Kilkuminutowa rozmowa stała się okazją do wspólnego wspominania dawnych dyrektorów i nauczycieli szamotulskiej szkoły rolniczej. Pan Ryszard opowiedział uczniom o swoich szkolnych latach i codziennym życiu ówczesnego „Rolnika”. Z uznaniem mówił o poziomie kształcenia, podkreślając, że w jego przekonaniu uczęszczał do jednej z najlepszych szkół w Polsce. Jego wspomnienia pozwoliły młodzieży spojrzeć na historię placówki oczami absolwenta, który zachował silną więź ze swoją szkołą.
Historia zapisana w ludzkich losach
Na szamotulskiej nekropolii spoczywa wielu uczestników Powstania Wielkopolskiego 1918–1919, żołnierzy Armii Krajowej i zbrojnego podziemia niepodległościowego okresu powojennego, a także nauczycieli, którzy przez dziesięciolecia pracowali w miejscowej szkole rolniczej. Ich groby przypominają o historii regionu i szkolnej wspólnoty.
II akcja „Płomień Pamięci w Szamotułach” pozwoliła młodzieży spotkać się z tą historią poprzez konkretne nazwiska i życiorysy. Porządkując mogiły i zapalając znicze, uczniowie wyrazili szacunek zarówno dla walczących o wolność, jak i dla tych, którzy swoją pracą kształtowali kolejne pokolenia absolwentów „Rolnika”.
Piotr Gotowy
Opiekun szamotulskiego koła WSPAK